انبياء ‌الهي، معماران بزرگ تاريخ:

بسياري از جامعه‌شناسان و تحليل‌گران تاريخ بشري در بررسي سير تحولات جوامع و تقسيم‌بندي‌هايي كه در اين زمينه به عمل آورده‌اند، معمولاً از يك حقيقت بزرگ كه بر تمام حوادث تاريخي سايه انداخته و در شكل‌گيري بسياري از جوامع بشري نقش تعيين‌كننده‌اي داشته است، غفلت كرده‌اند و آن، نقش بسيار مهم و سرنوشت ساز پيامبران در تاريخ است و بدين‌سان دچار خطاهايي شده‌اند كه كمترين ضرر آن از دست دادن كليد فهم بسياري از رويدادهاي تاريخ بشري است.»

حضور پيامبران به عنوان شخصيت‌هايي كه در پيشبرد اهداف آرماني و انساني بشريت نقشي تعيين‌كننده و انساني داشته‌اند، واقعيتي انكارناپذير است كه در صفحات مملو از حوادث «تاريخ بشر» ثبت گشته است؛ اما متأسفانه در محققان غربي كه همه چيز را با مقياس‌هاي مادي مي‌سنجند، چون در توجيه و تبيين كار انبياء و مسأله وحي و نبوت به بن‌بست مي‌رسند و ناتوان مي‌شوند، لذا خيلي راحت از كنار اين مسأله بسيار مهم مي‌گذرند و ن آآآن را يا اصلاً به حساب نمي‌آورند و يا با جملات مبهم و بي‌دليلي قضيه را خاتمه مي‌دهند.

«اگر خط فكري انبياء را دنبال كنيم و نقش تعيين‌كننده آن را در جريانات تاريخي مورد توجه قرار دهيم، خواهيم ديد كه قسمت اعظم تاريخ را در واقع پيامبران رقم زده‌اند.»

منبع و مأخذ اصلي تاريخ پيامبران همان كتاب‌هاي الهي ايشان است كه به عنوان معجزه‌اي آشكار از سوي پروردگارشان براي مردم مي‌آورند تا به وسيله آن خلق را به راه راست هدايت كنند. در اين كتاب‌هاي آسماني در جنب مسائل مختلفي كه بازگو مي‌شد، تاريخ پيامبران نيز قرار داشت. تورات و قرآن دو نمونه از اين كتب آسماني هستند كه دربردارنده تاريخ پيامبرانند.

خوشبختانه پيامبران با وجود كثرت تعدادشان، از نقطه نظر هدف با يكديگر هيچ اختلافي نداشته‌اند و همه يك راه و يك خط را دنبال نموده‌اند و هر يك تكميل‌كننده آرمان و حركت سلف خود بوده است. اين يكي از امتيازات مهم و برجسته انبياء است كه آنان را از فلاسفه و دانشمندان متمايز مي‌سازد و كار بررسي نهضت آنان را در خط سيري مشخص امكان‌پذير مي‌گرداند.

قرآن كريم در چندين فراز از آيات خود اين حقيقت مهم را خاطرنشان مي‌سازد كه هدف همه انبياء الهي يكي است و ميان آنان در اين خصوص هيچ تفاوتي وجود ندارد؛ از جمله:

«... لا نفرق بين احد من رسله ...»

... ما ميان هيچ يك از پيامبران خدا فرق نگذاريم...

«... لم يفرقوا بين احد منهم ... »

... در ميان هيچ‌كدام از آنها تفاوت نمي‌گذارند...